- την ποσότητα που λαμβάνεται
- το σωματικό μέγεθος, το βάρος και τη γενική κατάσταση υγείας του ατόμου
- το αν το άτομο έχει προηγούμενη εμπειρία χρήσης
- το αν γίνεται ταυτόχρονη χρήση άλλων ουσιών
- την ισχύ της ουσίας, η οποία μπορεί να διαφέρει από παρτίδα σε παρτίδα.
Street Names: 3M (3-MMC), Meow Meow, Μιάου (μεφεδρόνη, 4-MMC), μεθυλόνη (M1) , Monkey Dust (MDPV), Flakka (α-PVP)
Οι πιο διαδεδομένες συνθετικές καθινόνες
- 2-MMC
- 3-MMC – Street Name: 3M
- 4-MMC – Street Name: Meow
- NEP
- μεφεδρόνη (mephedrone, 4-MMC) – Street Name : Meow Meow, Μιάου
- μεθυλόνη (methylone) – Street Name: M1
- MDPV – Street Name: Monkey Dust
- α-PVP – Street Name : Flakka
Basics
Basics
Οι συνθετικές καθινόνες είναι η ονομασία μιας κατηγορίας ουσιών που σχετίζονται με το φυτό khat, το οποίο απαντάται φυσικά στη φύση. Ανήκουν σε μια ευρύτερη ομάδα ουσιών που είναι γνωστές ως Νέες Ψυχοδραστικές Ουσίες (ΝPS), οι οποίες έχουν σχεδιαστεί ώστε να μιμούνται ήδη γνωστές παράνομες ουσίες, όπως η κάνναβη, η κοκαΐνη, το ecstasy και το LSD.
Οι συνθετικές καθινόνες εμφανίστηκαν στις ευρωπαϊκές αγορές ναρκωτικών το 2004 και αποτελούν διεγερτικές ουσίες, δηλαδή επιταχύνουν τη μετάδοση των μηνυμάτων μεταξύ εγκεφάλου και σώματος και έχουν παρόμοιες επιδράσεις με τις αμφεταμίνες. Βρίσκονται συνήθως σε μορφή λευκής ή καφέ σκόνης, αλλά μπορεί να εμφανίζονται και ως μικροί, χονδροειδείς κρύσταλλοι. Μερικές φορές κυκλοφορούν και σε μορφή καψουλών, ενώ πιο σπάνια απαντώνται ως δισκία. Στη δεύτερη περίπτωση, μπορεί να πωλούνται παραπλανητικά ως δισκία MDMA (ecstasy) ή να χρησιμοποιούνται για τη νοθεία τους. Άλλες φυσικές μορφές αναφέρονται σε πολύ μικρότερη συχνότητα.
Κάποιες από τις συνθετικές καθινόνες, όπως και άλλες NPS, διακινούνται ως νόμιμα υποκατάστατα («ερευνητικά χημικά προϊόντα», «συμπληρώματα διατροφής»), των ελεγχόμενων διεγερτικών ουσιών των οποίων τις επιδράσεις μιμούνται, δηλαδή αμφεταμίνες, η κοκαΐνη και το MDMA. Παράλληλα, συχνά πωλούνται είτε ως προσμίξεις ελεγχόμενων ουσιών σε ανυποψίαστους καταναλωτές, με αποτέλεσμα να συνδέονται σε με βλάβες στη σωματική και ψυχική υγεία, συμπεριλαμβανομένης της θανατηφόρας δηλητηρίασης.
Οι καθινόνες χρησιμοποιούνται ψυχαγωγικά, αλλά σε ορισμένες χώρες χρησιμοποιούνται και από άτομα υψηλού κινδύνου που κάνουν χρήση ουσιών, συμπεριλαμβανομένων ατόμων που κάνουν ενέσιμη χρήση διεγερτικών και οπιοειδών. Αυτό περιλαμβάνει και τη χρήση τους στο πλαίσιο του chemsex. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αλλαγές στα πρότυπα χρήσης, όπως η αύξηση της συχνότητας ενέσιμης χρήσης καθινονών, έχουν συνδεθεί με εξάρσεις HIV και HCV.
Κάποιες από τις συνθετικές καθινόνες, όπως και άλλες NPS, διακινούνται ως νόμιμα υποκατάστατα («ερευνητικά χημικά προϊόντα», «συμπληρώματα διατροφής»), των ελεγχόμενων διεγερτικών ουσιών των οποίων τις επιδράσεις μιμούνται, δηλαδή αμφεταμίνες, η κοκαΐνη και το MDMA. Παράλληλα, συχνά πωλούνται είτε ως προσμίξεις ελεγχόμενων ουσιών σε ανυποψίαστους καταναλωτές, με αποτέλεσμα να συνδέονται σε με βλάβες στη σωματική και ψυχική υγεία, συμπεριλαμβανομένης της θανατηφόρας δηλητηρίασης.
Οι καθινόνες χρησιμοποιούνται ψυχαγωγικά, αλλά σε ορισμένες χώρες χρησιμοποιούνται και από άτομα υψηλού κινδύνου που κάνουν χρήση ουσιών, συμπεριλαμβανομένων ατόμων που κάνουν ενέσιμη χρήση διεγερτικών και οπιοειδών. Αυτό περιλαμβάνει και τη χρήση τους στο πλαίσιο του chemsex. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αλλαγές στα πρότυπα χρήσης, όπως η αύξηση της συχνότητας ενέσιμης χρήσης καθινονών, έχουν συνδεθεί με εξάρσεις HIV και HCV.
Πώς πίνεται
Οι συνθετικές καθινόνες συνήθως λαμβάνονται με ρινική εισπνοή, από το στόμα ή με ένεση.
Όταν λαμβάνονται από το στόμα, τα επιθυμητά αποτελέσματα εμφανίζονται συνήθως μέσα σε 15–45 λεπτά. Μετά από ρινική χρήση, αναφέρεται εμπειρικά ότι τα επιθυμητά αποτελέσματα μπορεί να εμφανιστούν μέσα σε λίγα λεπτά. Οι επιδράσεις τους διαρκούν συνήθως περίπου 2–4 ώρες.
Επιδράσεις
Η χρήση οποιασδήποτε ουσίας ενέχει κινδύνους, γι’ αυτό είναι σημαντικό να υπάρχει προσοχή κατά τη λήψη της.
Οι συνθετικές καθινόνες επηρεάζουν κάθε άτομο διαφορετικά, ανάλογα με:
Οι επιδράσεις και η τοξικότητα κάθε συνθετικής καθινόνης είναι διακριτές και μπορεί να διαφέρουν σημαντικά από άτομο σε άτομο.
Σε γενικές γραμμές, σε μικρές δόσεις μπορεί να παρατηρηθούν οι ακόλουθες επιδράσεις, οι οποίες συνήθως διαρκούν περίπου 2–4 ώρες:
- έντονο αίσθημα ευφορίας
- αίσθημα χαράς, ενέργειας και αυξημένη ανάγκη για ομιλία
- εντονότερη σύνδεση με τη μουσική
- ανήσυχος ύπνος
- μυϊκή ένταση, ιδιαίτερα στο πρόσωπο και στη γνάθο
- θολή όραση
- αίσθημα ελαφριάς ζάλης ή αστάθειας
- διαταραγμένη αίσθηση του χρόνου
- διεσταλμένες κόρες και θολή όραση
- ξηροστομία και δίψα
- εφίδρωση
- απώλεια μνήμης
- μειωμένη όρεξη.
Σε υψηλότερες δόσεις μπορεί να εμφανιστούν οι ακόλουθες ανεπιθύμητες ενέργειες:
- άγχος
- παράνοια
- ρινορραγία λόγω ρινικής χρήσης
- πόνος στο στομάχι, ναυτία, έμετος
- δερματικά εξανθήματα
- ταχυκαρδία ή αρρυθμίες
- αυξημένη αρτηριακή πίεση και εξάψεις
- έντονη επιθυμία για επαναληπτική δόση
- πόνος στο στήθος
- τρόμος, σπασμοί, ακόμη και θάνατος.
Εξάρτηση και ανοχή
Υπάρχουν περιορισμένα δεδομένα σχετικά με άτομα που αναζητούν θεραπεία για εξάρτηση από συνθετικές καθινόνες. Ωστόσο, άτομα που κάνουν χρήση συνθετικών καθινονών έχουν αναφέρει έντονη επιθυμία για επαναληπτική δόση, καθώς και ανάπτυξη εξάρτησης.
Comedown
Τις ημέρες που ακολουθούν τη χρήση συνθετικών καθινονών μπορεί να εμφανιστούν τα εξής:
- ανήσυχος ύπνος
- κόπωση
- ζάλη
- πεσμένη διάθεση
- πληγές ή τραύματα που αργούν να επουλωθούν
- απώλεια μνήμης
- κατάθλιψη
- άγχος
- τρόμος
- δυσκολίες στον ύπνο
- Παράνοια
Τί να προσέξω (Μείωση βλάβης)
Αν είναι δυνατόν, καλό είναι να γνωρίζεις ποια συγκεκριμένη καθινόνη χρησιμοποιείς, ώστε να ξέρεις τι περίπου να περιμένεις και ποια θεωρείται συνήθης δόση. Οι οδηγίες μείωσης της βλάβης για τις συνθετικές καθινόνες βασίζονται εν μέρει σε όσα γνωρίζουμε από παρόμοιες ουσίες, όπως οι αμφεταμίνες και το MDMA, επειδή δεν υπάρχει ακόμη αρκετή έρευνα για κάθε επιμέρους συνθετική καθινόνη.
Υπάρχουν μερικοί τρόποι να μειωθούν οι κίνδυνοι που συνδέονται με τη χρήση τους:
- Να δοκιμάζεται πάντα πρώτα μια πολύ μικρή ποσότητα και να περιμένει κανείς να δει πώς θα δράσει πριν πάρει κι άλλο.
- Να προσπαθείς να τρως τακτικά, ακόμη κι αν δεν πεινάς. Φρέσκα και θρεπτικά τρόφιμα, όπως φρούτα και λαχανικά, μπορούν να βοηθήσουν.
- Να ξεκουράζεσαι και να κοιμάσαι όσο γίνεται.
- Να πίνεις νερό σε μικρές γουλιές και τακτικά, γιατί οι συνθετικές καθινόνες μπορεί να προκαλέσουν αφυδάτωση.
- Αν έχεις ιστορικό προβλημάτων ψυχικής υγείας προσπάθησε να αποφύγεις την χρήση αυτών των ουσιών.
- Η συχνή χρήση συνθετικών καθινονών μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφράγματος ή άλλων καρδιακών προβλημάτων. Η λιγότερο συχνή χρήση και οι μικρότερες ποσότητες μπορεί να μειώσουν αυτόν τον κίνδυνο.
Συνδυασμοί
Συνθετικές καθινόνες και οπιοειδή: μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο καρδιακής επιβάρυνσης και αναπνευστικής ανακοπής.
Συνθετικές καθινόνες και κοκαΐνη: μπορεί να προκαλέσουν άγχος και καρδιακή επιβάρυνση, που ενδέχεται να οδηγήσει σε εγκεφαλικό επεισόδιο.
Συνθετικές καθινόνες και MDMA: μπορεί να προκαλέσουν άγχος, καρδιακή επιβάρυνση και αυξημένες νευροτοξικές επιδράσεις.
Συνθετικές καθινόνες και βενζοδιαζεπίνες: μπορεί να μειώσουν ή να καλύψουν τις επιδράσεις και των δύο ουσιών. Υπάρχει κίνδυνος υπερδοσολογίας, αν η δράση της μίας ουσίας υποχωρήσει πριν από την άλλη, ανάλογα και με την ποσότητα που έχει ληφθεί.
Συνθετικές καθινόνες και αλκοόλ: το άτομο μπορεί να αισθάνεται λιγότερο μεθυσμένο λόγω της διεγερτικής δράσης της ουσίας, με αποτέλεσμα να καταναλώνει περισσότερο αλκοόλ.
Πηγές
Alcohol and Drug Foundation (2026) Synthetic cathinones. Available at: https://adf.org.au/drug-facts/synthetic-cathinones/
European Union Drugs Agency (EUDA) (n.d.) Synthetic cathinones drug profile. Available at: https://www.euda.europa.eu/publications/drug-profiles/synthetic-cathinones_en
Kuropka, P., Zawadzki, M. & Szpot, P. A review of synthetic cathinones emerging in recent years (2019–2022). Forensic Toxicol 41, 25–46 (2023). DOI: 10.1007/s11419-022-00639-5
United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC) (n.d.) Synthetic cathinones. Available at: https://www.unodc.org/LSS/substancegroup/Details/67b1ba69-1253-4ae9-bd93-fed1ae8e6802 (Accessed: 6 May 2026).